T.C.
MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI
Yükseköğretim Genel Müdürlüğü

1416 SAYILI ECNEBİ MEMLEKETLERE GÖNDERİLECEK TALEBE HAKKINDA KANUN

• • 08/04/1929 tarihinde kabul edilerek 16/04/1929 tarihinde Resmî Gazete’de yayımlanan 1416 sayılı Kanun, resmî-burslu statüde yurtdışında öğrenim görecek öğrencilerin:

a) Hangi kurum ve kuruluşlar tarafından gönderileceğini,

b) Seçim esaslarını,

c) Öğrenim esaslarını,

d) Malî hükümleri,

e) Yurda dönüşleri ve görevlendirilmeleri ile ilgili esasları,

f) Kimlerin bu Kanun kapsamında öğrenim görenler arasına alınabileceğini açıklamaktadır.

ESASLAR

• • Genel ve katma bütçeden ödenek alan devlet daireleri ile tekel idareleri, iller, belediyeler, ticaret odaları ve sözleşmeleri gereğince öğrenci göndermeleri zorunlu şirketlerin, eğitim için yabancı ülkelere gönderecekleri öğrenciler bu Kanunun hükümlerine tabidir.

• • Bu kurum ve kuruluşlar tarafından yurtdışına gönderilecek öğrenciler sınavla seçilir.

• • Sınava başvurabileceklerin hangi koşulları taşıması gerektiği önceden belirlenir.

• • Sınavların yapılacağı tarih, kurum ve merkez her yıl sınavdan 15 gün önce duyurulur.

• • Sınavda başarılı olan ve gönderilmeleri kararlaştırılan öğrencilerden, bu Kanun ile yüklenilen yükümlülükleri yerine getireceklerine dair yüklenme senedi alınır.

• • Yurtdışında eğitim gören öğrencilerin sürekli ve düzenli bir şekilde denetlenmesi için Bakanlık bir teftiş heyeti bulundurur.

• • Öğrenimini bitirip yurda dönen öğrenciler, 2 ay içerisinde bağlı bulundukları kuruma görev talebiyle başvurmak zorundadır.

• • Kurumuna başvuran ancak atamaları 2 ay içerisinde yapılamayanlar, üçüncü ay bitimine kadar devletin herhangi bir dairesine atanabilir. Kişinin zorunlu hizmeti de o daireye devredilir.

• • Yurda dönen öğrenci, uzmanlığı dahilinde kendisine verilen görevi kabul etmek zorundadır. Başvurusundan itibaren 3 ayın bitimine kadar bir göreve atanmayanların zorunlu hizmetleri düşer.

• • Yurda geri çağrılan, öğrenimini tamamladığı halde 2 ay içerisinde görev istemeyen, zorunlu hizmetini tamamlamadan istifa eden veya memuriyetten çıkartılanlar, kendilerine yapılan eğitim masraflarını faiziyle birlikte ödemek zorundadır.

• • Yurtdışında kendi imkânları ile eğitim yaparken, eğitimlerini finanse edemeyecek duruma düşenler, burslu öğrenciler arasına alınabilir.

• • Bu öğrencilerin resmî-burslu öğrenciler arasına alınabilmesi için, okullarında bir sınavı başarıyla geçmiş olmaları, dallarında burs verilmesi, bağlı bulundukları eğitim müşavirliğinin veya ataşeliğinin görüşünün alınması, ayrıca bursu karşılamak üzere yeterli ödenek olması gerekir.

• • Bu Kanun uyarınca eğitim görmek üzere yurtdışına gitmek isteyen devlet memurları, öğrenci statüsüne geçmek ve gitmeden önce görevlerinden istifa etmek zorundadır.

MEVCUT UYGULAMA

• • 1416 sayılı Kanun, yürürlüğe girdiği ilk yıllarda, o zamanlar Ülke sanayiini geliştirmek için kurulan Kamu İktisadi Teşekküllerine (Sümerbank, PTT, DDY, MTA vb.) yurtdışında yetişmiş uzman personel kazandırılması amacına hizmet etmiştir.

• • Daha sonraki yıllarda üniversitelerin sayı ve ihtiyacının artması üzerine, 1416 sayılı Kanun, daha çok Üniversitelerimize yurtdışında yetişmiş öğretim elemanı kazandırma işlevini yüklenmiştir.

• • Şu anda yurtdışındaki öğrencilerin çoğu üniversiteler adına öğrenim görmektedir.

BURS ALANLARININ BELİRLENMESİ

• • Her yıl kaç öğrencinin yurtdışına gönderileceği Bakanlar Kurulunca belirlenir.

• • Üniversiteler, her yıl hangi alanda yetişmiş elemana ihtiyaç duyduklarını Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’na bildirir.

• • Kurumlar ise ihtiyaç alanlarını doğrudan Bakanlığımıza bildirir.

• • YÖK’ten ve kurumlardan alınan kontenjan teklifleri, adaylarda aranacak niteliklerle sınav tarihi, yeri ve başvuru şekli Bakanlığımız tarafından kamu oyuna duyurulur.

ÖĞRENCİ SEÇİMİNDE MEVCUT UYGULAMA

• • Her yıl yeniden belirlenmesine rağmen, genellikle bir öğrencinin burstan yararlanabilmesi için, şu şartları taşıması gerekir:

a) Bursa başvurduğu tarihte mezun durumda olması,

b) Lisans not ortalaması (100/70;10/7 ve 4.00/2.75) (Öğrencinin mezun olduğunda okulunda geçerli not sistemi esas alınır. Sistemler arası dönüştürülme yapılmaz).

c) Yaş (En son başvuruda 1975 idi/25 yaş)

d) LES (Lisansüstü Eğitim Sınavı) puanı (en az 60)

e) Mezun olduğu alanda kontenjan olması.

BAŞVURU ŞEKLİ

• • Uygulama her yıl değişmesine rağmen, adaylar burs kılavuzunu rektörlüklerden, ÖSYM bürolarından veya İl Millî Eğitim Müdürlüklerinden alır ve aynı yere teslim eder.

• • ÖSYM, gerekli şartları taşıdığı belirlenen adayları, LES puanlarına göre bir sıralamaya koyup LES puanı en yüksek olandan başlayarak kontenjanlara yerleştirir.

• • Her öğrenci, yurtdışına belli bir üniversite adına gönderilmektedir. Dolayısıyla öğrencinin tercih ettiği kontenjan hangi üniversiteye aitse, öğrenci yurda dönüşte o okulda görev yapmayı taahhüt etmiş olmaktadır.

• • Kontenjanlara yerleştirilen adayların isimleri ve haklarındaki diğer bilgiler Bakanlığımıza bildirilir.

• • Bakanlığımız, bu adaylardan sağlık raporu, yüklenme senedi ve kefaletname, üniversite diploması ve transkript, erkeklerden askerlik durum belgesi gibi belgeler ister. Bakanlığımızca yeniden incelenen belgeler istenen şartları taşıyorsa, öğrenci “resmî-bursu öğrenci” statüsünü kazanır.

• • Öğrencilerin, eğitim görecekleri ülkenin dilini ne kadar bildikleri belirlenir. Dil düzeyi yeterli bulunmayanlar yurtta veya yurtdışında dil kursuna tabi tutulabilir. Her öğrencinin esas öğrenimine başlamadan önce yabancı dil düzeyini o dilde eğitim görebilecek şekilde yükseltmesi ve bunu belgelendirmesi gerekir.

• • Dil düzeyinin yeterli olduğunu belgelendirenler, doğrudan yurtdışına gönderilir.

YURTDIŞINDAKİ OKULLARIN BELİRLENMESİ

• • Resmî-burslu öğrencilerin yurtdışında hangi üniversitelerde öğrenim görebilecekleri, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nca belirlenmiş ve adı geçen Başkanlığın www.yok.gov.tr adlı web sayfasında yayımlanmıştır.

• • Bu okullar sürekli değerlendirilmekte ve güncelleştirilmektedir.

BURSLU ÖĞRENCİLERİN YURTDIŞINDA İZLENMESİ

• • Yurtdışına öğrenim görmek üzere gönderilen öğrenciler, öğrenim yerine varış tarihini bağlı bulundukları müşavirliğe veya ataşeliğe derhal bildirirler.

• • Yurtdışına gidiş tarihi itibariyle öğrencilerin bursları gönderilmeye başlanır.

• • Esas öğrenime başlayan öğrencilerin üç ay içerisinde öğrenim plan taslağı düzenlemesi gerekir.

• • Üniversiteler adına 1997 ve sonraki yıllarda gönderilenlerin plan taslakları YÖK’e; önceki yıllarda gönderilenlerin üniversitelerine, kurumlar adına gönderilenlerinki ise kurumlarına içerik olarak incelenmek üzere gönderilir.

--  USA : 417

 -- UK : 71

 -- France : 21

  -- Germany : 28

-- Avusturalya : 32

-- Hollanda : 1

--Japonya : 1

--Yeni Zelanda : 1

• • Students pursuing in Science : 329

• • Students pursuing in Social Sciences : 243

• • Bu kurumlar tarafından uygun bulunan öğrenim plan taslakları, sadece süre olarak incelenmek üzere TTKB’na gönderilir. TTKB tarafından uygun bulunan planlar Bakanlığımızca onaylanır. Bir nüshası Bakanlığımızdaki dosyasında kalır. Diğer iki nüshası ise, biri öğrenciye iletilmek üzere müşavirliğe veya ataşeliğe gönderilir.

• • Öğrenci, öğrenimini bu planda yazılan aşamalara uygun olarak sürdürüp tamamlamak zorundadır. Planda zorunlu olarak yapılacak değişiklikler hakkında önceden Bakanlığımızın izni alınmalıdır.

• • Öğrencinin bursları, aksi bir karar alınmadıkça, planında belirtilen mezuniyet tarihine kadar kesintisiz olarak gönderilir.

ÖĞRENİM SÜRELERİ

• • Türk Öğrencilerin Yabancı Ülkelerde Öğrenimleri Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile, öğrenim sürelerinin belirlendiği 16. Madde şu şekilde özetlenebilir:

a) Lisans için programlarında gösterilen normal süre verilir. Geçerli mazerete dayalı olarak 1 yıl burslu, 1 yıl da burssuz olmak üzere toplam 2 yıl uzatım verilebilir.

b) Yüksek lisans için 2 yıl normal süre verilir. Geçerli mazerete dayalı olarak 6 ay burslu, 6 ay da burssuz olmak üzere toplam 1 yıl uzatım verilebilir.

c) Doktora için 3 yıl normal süre verilir. Geçerli mazerete dayalı olarak 1 yıl burslu, 1 yıl da burssuz olmak üzere toplam 2 yıl uzatım verilebilir.

UZATIM TEKLİFLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

• • Süre uzatımı isteyen öğrenci, daha önce belirlenen süre bitiminden birkaç ay önce dilekçesi ve uzatım talebine esas olan danışman yazısı ile müşavirliğe / ataşeliğe başvurur.

• • Delikçe ile danışman yazısında dile getirilen gerekçelerin geçerliği incelenir. Gerekirse öğrenciden ek bilgi istenir.

• • Başvurusu uygun bulunanlar hakkında Bakanlığa teklifte bulunulur. Teklifin Yönetmelikle belirlenen sürelerin dışına taşmamasına dikkat edilir. Sürenin başlayış ve bitiş tarihleri gün-ay-yıl olarak belirtilir.

• • Ataşelik / müşavirlik, dilekçede belirtilen husus hakkında mutlak görüş bildirmeli; görüş bildirmekten kaçınan ifadeler kullanılmamalıdır.

• •

DİĞER HUSUSLAR

• • Asistanlık ücreti alanlar, bunu müşavirliğe / ataşeliğe bildirmek zorundadır. ödenecek kısmî burs tutarı Bakanlıkça hesaplanır.

• • Doktora öğrenimini tamamlayıp uluslar arası proje, araştırma çalışması veya üniversite bünyesinde yeni teknolojilerle ilgili çalışma yapmak isteyenlere, en fazla 1 yıl öğrenim sonrası staj izni verilebilir.

• • Öğrenim yeri değişikliği; dal değişikliği; öğrenim planında belirtilmediği halde alınan dersler; yurtta alan çalışması yapma, bir üst öğrenim izni, staj çalışması gibi konularda müşavirliğin / ataşeliğin teklifi üzerine Bakanlıkça onay alınır.

• • Bakanlığı emrivaki ile karşı karşıya bırakacak teklifler işleme konmaz. Yüklenme senedindeki hükümlere göre öğrencilikle ilişik kesilir.

ÖĞRENCİ SAYILARI

• Toplam öğrenci sayısı : 527

• ABD’deki öğrenci sayısı : 417

• İngiltere’deki öğrenci sayısı : 71

• Fransa’daki öğrenci sayısı : 21

• Almanya’daki öğrenci sayısı : 28

• Avusturalya : 32

• Hollanda : 1

• Japonya : 1

• Yeni Zelanda : 1

• Fen alanında öğrenimi görenler : 329

• Sosyal alanda öğrenim görenler : 243

LİSANS ÖĞRENCİLERİ

• • 4307 Sayılı Kanun uyarınca, her yıl ÖYS sonucu ilk 200’e giren öğrencilere, yurtdışında resmî-burslu statüde lisans öğrenimi yapma izni verilir.

• • Bunlardan öğrenimlerini başarıyla ve süresi içerisinde bitirenlere, master ve doktora öğrenimine devam izni verilebilir.

• • Şu anda lisans öğrenimini sürdüren 8 öğrenci bulunmaktadır.

• • Bunlardan sadece biri sosyal bir alanda eğitim görmektedir.

• • ABD’de 7, İngiltere’de ise 1 lisans öğrencisi vardır.

• • Bu öğrencilerin yurtdışında tanınmış ve başarı sıralamasında ilk birkaç okul arasına giren üniversitelerden kabul alması beklenmektedir.

ÖĞRENCİLİKLE İLİŞİK KESME

• • Öğrenci, yurtiçinde burs aldığı süre kadar; yurtdışında burs aldığı sürenin ise 2 katı kadar zorunlu hizmet yapmakla mükelleftir.

• • 1416 sayılı Kanun, bu Kanuna bağlı Yönetmelik ve yüklenme senedindeki hükümlere aykırı hareket eden resmî-burslu öğrencilerin, öğrencilikle ilişikleri kesilir. Kendileri ile kefilleri hakkında tazminat takibatına geçilir.

• • Zorunlu hizmet süresi ile yapılan masrafların geri alınacağı yolundaki hüküm 657 sayılı Kanunda yer alır.

• • Tazminat takibatı, öğrenciye Bakanlıkça veya kurumunca harcanan paranın, faizi ile birlikte kendisinden ve kefillerinden geri alınmasıdır.