YÜKSEKÖĞRETİM
KANUNU
Kanun
No : 2547 Kabul Tarihi : 4/11/1981
BİRİNCİ
BÖLÜM
Kanunun
Amacı, Kapsamı ve Tanımlar
Amaç
Madde
1 - Bu kanunun amacı; yükseköğretimle
ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst
kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev yetki ve sorumlulukları ile
eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer
personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.
Kapsam
Madde
2 - Bu kanun; yükseköğretim üst
kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla
ilgili faaliyet ve esasları kapsar.
Türk Silahlı
Kuvvetleri ve Emniyet Teşkilatına bağlı Yükseköğretim Kurumları ile ilgili
hususlar ayrı kanunlarla düzenlenir.
Tanımlar
Madde
3 - Bu kanunda geçen kavram ve terimlerin
tanımları aşağıda belirtilmiştir.
a) Yükseköğretim : Milli Eğitim sistemi
içinde, ortaöğretime dayalı, en az dört yarı yılı kapsayan her kademedeki
eğitim-öğretimin tümüdür.
b) Üst Kurulutlar:
Yükseköğretim Kurulu ve Üniversitelerarası Kuruldur.
c) Yükseköğretim Kurumları: Üniversiteler
ile yüksek teknoloji enstitüleri ve bunların bünyesinde yer alan fakülteler,
enstitüler, yüksekokullar, konservatuvarlar, meslek
yüksekokulları ile uygulama ve araştırma merkezleridir.
Yüksek teknoloji
enstitüsü, özellikle teknoloji alanlarında yüksek düzeyde araştırma,
eğitim-öğretim, üretim, yayın ve danışmanlık yapan, kamu tüzel kişiliğine ve
bilimsel özerkliğe sahip bir yükseköğretim kurumudur.
d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu
tüzel kişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın
ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve
birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.
e) Fakülte: Yüksek düzeyde
eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayın yapan; kendisine birimler
bağlanabilen bir yükseköğretim kurumudur.
f) Enstitü: Üniversitelerde ve
fakültelerde birden fazla benzer ve ilgili bilim dallarında lisansüstü,
eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve uygulama yapan bir yükseköğretim kurumudur.
g) Yüksekokul: Belirli bir mesleğe
yönelik eğitim-öğretime ağırlık veren bir yükseköğretim kurumudur.
h) Konservatuvar:
Müzik ve sahne sanatlarında sanatçı yetiştiren bir yükseköğretim kurumudur.
ı) Meslek Yüksekokulu: Belirli mesleklere
yönelik ara insangücü yetiştirmeyi amaçlayan dört
yarı yıllık eğitim-öğretim sürdüren bir yükseköğretim kurumudur.
j) Uygulama ve Araştırma Merkezi:
Yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretimin desteklenmesi amacıyla çeşitli
alanların uygulama ihtiyacı ve bazı meslek dallarının hazırlık ve destek
faaliyetleri için eğitim-öğretim, uygulama ve araştırmaların sürdürüldüğü bir
yükseköğretim kurumudur.
k) Bölüm: Amaç, kapsam ve nitelik
yönünden bir bütün tetkil eden, birbirini tamamlayan
veya birbirine yakın anabilim ve anasanat dallarından
oluşan; fakültelerin ve yüksekokulların eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve
uygulama birimidir. Anabilim dalı ve anasanat dalları
bilim ve dallarından oluşur.Yükseköğretimdeki çeşitli birimlerin ortak
derslerini vermek üzere rektörlüğe bağlı bölümler de kurulabilir.
ı) Öğretim Elemanları: Yükseköğretim
kurumlarında görevli öğretim üyeleri, öğretim görevlileri, okutmanlar ile
öğretim yardımcılarıdır.
m) Öğretim Üyeleri: Yükseköğretim
kurumlarında görevli profesör, doçent ve yardımcı doçentlerdir.
(1) Profesör: En yüksek düzeydeki akademik
ünvana sahip kitidir.
(2) Doçent: Doçentlik sınavını başarmış
akademik ünvana sahip kişidir.
(3) Yardımcı doçent: Doktora çalışmalarını
başarı ile tamamlamış, tıpta uzmanlık veya belli sanat dallarında yeterlik
belge ve yetkisini kazanmış, ilk kademedeki akademik ünvana
sahip kişidir.
n) Öğretim Görevlisi: Ders vermek ve
uygulama yaptırmakla yükümlü bir öğretim elemanıdır.
o) Okutman: Eğitim-öğretim süresince çeşitli
öğretim programlarında ortak zorunlu ders olarak belirlenen dersleri okutan
veya uygulayan öğretim elemanıdır.
p) Öğretim Yardımcıları: Yükseköğretim
kurumlarında, belirli süreler için görevlendirilen, araştırma görevlileri,
uzmanlar, çeviriciler ve eğitim-öğretim planlamacılarıdır.
r) Ön Lisans: Ortaöğretime dayalı, en az
dört yarı yıllık bir programı kapsayan ara insangücü
yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretimininin ilk
kademesini teşkil eden bir yükseköğretimdir.
s) Lisans: Ortaöğretime dayalı, en az
sekiz yarı yıllık bir programı kapsayan bir yükseköğretimdir.
t) Lisans Üstü: Yüksek lisans, doktora,
tıpta uzmanlık ve sanatta yeterlik eğitimini yapsar
ve aşağıdaki kademelere ayrılır-
(2)
Doktora: Lisansa dayalı en az altı veya yüksek lisansa veya eczacılık veya fen
fakültesi mezunlarınca Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen
esaslara göre bir laboratuvar dalında kazanılan
uzmanlığa dayalı en az dört yarı yıllık programı kapsayan ve orijinal bir
araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlıyan bir
yükseköğretimdir-
(3)
Tıpta Uzmanlık: Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen
esaslara göre yürütülen ve tıp doktorlarına belirli alanlarda özel yetenek ve
yetki sağlamayı amaçlayan bir yükseköğretimdir-
(4)
Sanatta Yeterlik: Lisansa dayalı en az altı, yüksek lisansa dayalı en az dört
yarı yıllık programı kapsayan ve orijinal bir sanat eserinin ortaya
konulmasını, müzik ve sahne sanatlarında ise üstün bir uygulama ve yaratıcılığı
amaçlayan doktora düzeyinde lisans üstü bir yükseköğretim eşdeğeridir-
u)
Yükseköğretim Eğitim Türleri: Yükseköğretimde eğitim-öğretim süresince ders ve
uygulamalara devam etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim-öğretim türüdür-
(1)
Örgün Eğitim: Öğrencilerin eğitim öğretim süresince ders ve uygulamalara devam
etme zorunluluğunda oldukları bir eğitim-öğretim türüdür-
(2)
Açık Eğitim: Öğrencilere radyo, televizyon ve eğitim araçları vasıtasıyla
yapılan bir eğitim-öğretim türüdür-
(3)
Dışarıdan Eğitim (Ekstern Eğitim): Yükseköğretimin
belirli dallarında, devam zorunluluğu olmaksızın sadece yarı yıl içi ve sonu
sınavlarına katılma zorunluluğu bulunan bir eğitim-öğretim türüdür-Bu eğitimi
izleyen öğrenciler ortak zorunlu dersler ile gerekli görülen bazı dersleri,
ilgili yükseköğretim kurumlarınca mesai saatleri dışındaki uygun saatlerde
düzenlenecek derslerde alırlar-
(4)
Yaygın Eğitim: Toplumun her kesimine ve değişik alanlarda bilgi ve beceri
kazandırma amacı güden bir eğitim-öğretim tüıüdür-
İKİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç
Madde 4-Yükseköğretimin amacı:
a)
Öğrencilerini:
(1)
ATATÜRK inkılaplarını ve ilkeleri doğrultusunda ATATÜRK milliyetçiliğine
bağlı,
(2)
Türk Milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini taşıyan,
Türk olmanın şeref ve mutluluğunu duyan,
(3)
Toplum yararını kişisel çıkarının üstünde tutan, aile, ülke ve millet sevgisi
ile dolu,
(4)
Türkiye Cumhuriyeti Devletine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları
davranış haline getiren,
(5)
Hür ve bilimsel dütünce gücüne, genit
bir dünya görütüne sahip, insan haklarına saygılı,
(6)
Beden, zihin, ruh, ahlak ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı şekilde
gelişmiş,
(7)
İlgi ve yetenekleri yönünde yurt kalkınmasına ve ihtiyaçlarına cevap verecek,
aynı zamanda kendi geçim ve mutluğunu sağlayacak bir mesleğin bilgi, beceri, davranış
ve genel kültürüne sahip vatandaşlar olarak yetiştirmek,
b)
Türk Devletinin ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütün olarak, refah ve
mutluluğunu artırmak amacıyla; ekonomik, sosyal ve kültürel kalkınmasına
katkıda bulanacak ve hızlandıracak programlar uygulayarak, çağdaş uygarlığın
yapıcı, yaratıcı ve seçkin bir ortağı haline gelmesini sağlamak,
c)
Yükseköğretim kurumları olarak yüksek düzeyde bilimsel çalışma ve araştırma
yapmak, bilgi ve teknoloji üretmek, bilim verilerini yaymak, ulusal alanda gelişme
ve kalkınmaya destek olmak, yurt içi ve yurt dışı kurumlarla işbirliği yapmak
suretiyle bilim dünyasının seçkin bir üyesi haline gelmek, evrensel ve çağdaş
gelişmeye katkıda bulunmaktır-
Ana İlkeler
Madde 5-Yükseköğretim aşağıdaki "Ana
ilkeler" doğrultusunda planlanır, programlanır ve düzenlenir:
a-Öğrencilere,
ATATÜRK inkılapları ve ilkeleri doğrultusunda ATATÜRK milliyetçeliğine
bağlı hizmet bilincinin kazandırılması sağlanır-
b-Milli
Kültürümüz; örf ve adetlerimize bağlı kendimize has şekil ve özellikleri ile
evrensel kültür içinde korunarak geliştirilir ve öğrencilere, milli birlik ve
beraberliği kuvetlendirici ruh ve irade gücü
kazandırmak-
c-Yükseköğretim
kurumlarının özellikleri, eğitim-öğretim dalları ile amaçları gözetilerek
eğitim-öğretimde birlik ilkesi sağlanır-
d-Eğitim-öğretim
plan ve programları, bilimsel ve teknolojik esaslara, ülke ve yöre
ihtiyaçlarına göre kısa ve uzun vadeli olarak hazırlanıp sürekli olarak
geliştirilir-
e-Yükseköğretimde
imkan ve fırsat eşitliğini sağlayacak önlemler alınır-
f-Üniversiteler
ile yüksek teknoloji enstitüleri ve bunlar içindeki fakülte, enstitü ve
yüksekokullar, kalkınma plan ve programlarının ilke ve hedefleri doğrultusunda
ve yükseköğretim planlaması çerçevesinde Yükseköğretim Kurulunun görüşü veya önerisi
üzerine kanunla kurulur-
g-Meslek
elemanı yetiştiren bakanlıklara bağlı yüksekokullar, Yükseköğretim Kurulunun
tespit edeceği esaslara göre Bakanlar Kurulu kararı ile kurulur-
h-Yükseköğretim
kurumlarının geliştirilmesi, verimlerinin artırılması, genişletilmesi ve bütün
yurda yaygınlaştırılması amacına-yönelik olarak yenilerinin açılması, öğretim
elemanlarının yurt içinde ve dışında yetiştirilmeleri ve görevlendirilmeleri,
üretim-insangücü-eğitim unsurları arasında dengenin
sağlanması, yükseköğretime ayrılan kaynakların ve ihtisas gücünün dağılımı,
milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri doğrultusunda
ülke, çevre ve uygulama alanı ihtiyaçlarının karşılanması, örgün, yaygın,
sürekli ve açık eğitim-öğretim de kapsayacak şekilde planlanır ve
gerçekleştirilir-
ı)
Yükseköğretim kurumlarında Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, Türk dili,
yabancı dil zorunlu derslerdendir-Ayrıca, zorunlu olmamak koşuluyla beden
eğitimi veya güzel sanat dallarındaki derslerden birisi okutulur-Bütün bu dersler
en az iki yarı yıl olarak programlanır ve uygulanır-
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Üst Kuruluşlar
Yükseköğretim Kurulu
Madde 6-
a-Yükseköğretim
Kurulu; tüm yükseköğretimi düzenleyen ve yükseköğretim kurumlarının faaliyetlerine
yön veren, bu kanunla kendisine verilen görev ve yetkiler çerçevesinde
özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip, bir kuruluştur-Yükseköğretim Kuruluna;
Yükseköğretim Denetleme Kurulu, Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi ile
gerekli planlama, araştırma, geliştirme, değerlendirme, bütçe, yatırım ve
koordinasyon faaliyetleri ile ilgili birimler bağlıdır-
b-Yükseköğretim
Kurulu;
(1)
Cumhurbaşkanı tarafından, rektörlük ve öğretim üyeliğinde başarılı hizmet
yapmış profesörlere öncelik vermek suretiyle seçilen yedi,
(2)
Bakanlar Kurulunca temayüz etmiş üst düzeydeki Devlet görevlileri veya
emeklileri arasından, (hakim ve savcı sınıfından olanlar için Bakanlığı ve
kendilerinin muvafakatı alınmak kaydıyla) seçilen
yedi,
(3)
Genelkurmay Başkanlığınca seçilen bir,
(4)
(5)
Üniversitelerarası Kurulca, Kurul üyesi olmayan profesör öğretim üyelerinden
seçilen yedi,
kitiden olutur-
(2), (3), (4) ve (5)inci bentlere göre
seçilenlerin üyelikleri Cumhurbaşkanının onayı ile kesinleşir-Bu bentlerle
belirtilenlerin seçimleri bir ay içinde, Cumhurbaşkanı tarafından
onaylanmayanların yerine yeni adayların seçimleri ise iki hafta içinde
yapılmadığı takdirde, Cumhurbaşkanınca doğrudan atam yapılır-
Kamu kurum ve kuruluşlarında görevli olanlardan
üyeliğe seçilenlerin kurumlarıyla ilişkileri devam eder-
Kurul üyeliğinin süresi dört
yıldır-Dört yıllık görev süresi biten üyeler ile herhangi bir sebeple Kuruldan
ayrılanların yerine yeniden dört yıl süreyle seçim ve atam yapılır-Süreleri
sona eren üyelerin Kurula yeniden seçilmeleri mümkündür-
c-Yükseköğretim
Kurulu Organları; Genel Kurul, Başkan ve Yürütme Kuıulu'ndan
ibarettir-
Yükseköğretim Genel Kurulu, yukarıdaki
(b) fıkrasında yazılı kişilerden oluşur-Genel Kurul her yarı yılda en az üç defa
toplanır-Başkanın çağrısı veya üyelerin en az üçte birinin yazılı isteği
üzerine olağanüstü toplantılar yapılabilir-
Cumhurbaşkanı, Kurul üyeleri arasından
dört yıl süreyle bir Başkan seçer-Kanun ve yönetmelik hükümleriyle
Yükseköğretim Genel Kurulu ve Yürütme Kurulu kararlarının uygulanmasından
sorumlu olan Başkan, Kurulu temsil eder, seçimi Kurula verilen akademik
personelin ve diğer kişilerin atamalarını yapar-
Milli Eğitim Bakanı, gerekli gördüğü
hallerde, Kurula katılır ve başkanlık eder-
Yürütme Kurulu, batkan
dahil dokuz kişiden oluşur-Yürütme Kuruluna katılacak olan ve Genel Kurul
Üyeleri arasından seçilecek iki başkan vekilinden biri Kurul Başkanınca; diğeri
ise Genel Kuıul tarafından seçilir-Genel Kurulca
Yürütme Kuruluna katılacak diğer altı üyenin ikisi 6'ncı maddenin (b)
fıkrasının (1)'inci bendinde; ikisi aynı fıkranının
(2), (3)'üncü bentlerinde; ikisi ise aynı fıkranının
(5)'inci bendinde belirtilen üyeler arasından seçilir-Hakim ve savcı sınıfından
olan üye, Yürütme Kurulu üyeliğine seçilemez-
Batkan, Yükseköğretim Genel Kurulu ile
Yürütme Kurulu'na başkanlık eder-Başkanın yokluğunda, Başkanın görevlendirdiği
başkan vekillerinden biri Başkana vekalet eder-
Genel Kurul, Yükseköğretim Kanunu ile
kendisine verilen görevlerden, Yükseköğretiminin planlaması, düzenlenmesi,
yönetilmesi ve denetlenmesi, yönetmeliklerin hazırlanması, yükseköğretim üst
kuruluşlarıyla, üniversitelerce hazırlanan bütçelerin tetkik ve onaylaması ile
rektörlüklere aday gösterme dışında kalan yetki ve görevlerinden uygun gördüğü
bölümleri Yürütme Kuruluna devredebilir-
Yükseköğretim Genel Kurulu'nun toplantı
nisabı ondört, Yürütme Kurulu'nun toplantı nisabı ise
altıdır-Genel Kurul ile Yürütme Kurulu'nda kararlar toplantıya katılanların oy
çokluğu ile alınır-Oylamalarda eşitlik olması halinde, Başkanın oyu iki
sayılır-
d-Yürütme
Kurulu'nun Başkan ve Üyelerinin ücretleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa
göre en yüksek Devlet memuruna ödenen aylık (ek gösterge, yan ödeme ve her
çeşit tazminatlar dahil) iki katını geçmemek üzere
Bakanlar Kurulu'nca tespit edilir-Yürütme Kurulunda görev alanlara ayrıca kamu
kurumlarınca ücret ödenmez-Emekli olanların ise emekli aylıklarının ödenmesine
devam olunur-Yürütme Kurul'nda görev alan kamu
personelinin her türlü özlük hakları saklı kalır ve aylıksız izinli sayılırlar-
Yükseköğretim Genel Kurulunun Yürütme
Kurulu dışında kalan üyelerine ödenecek toplantıya katılma ücreti (huzur
hakkı), her toplantı için devlet memur aylıkları kat sayısının (4000) rakamı
ile çarpımı sonucunda bulunacak meblağdır-Ancak, bir yılda onikiden
fazla toplantıya katılma ücreti (huzur hakkı) ödenmez-
e-Yürütme
Kurulu üyeleri sürekli görev yaparlar-Kurul Başkanı ve Yürütme Kurulu üyeleri;
kamu yararına çalışan dernek ve kurumlar ile vakıflar ve bunların kurmuş olduğu
kurum ve kuruluşlarda herhangi bir ücret almadan görev yapma ve Bakanlar
Kurulunca verilecek geçici görevler dışında herhangi bir kamu kuruluşunda ve
özel kuruluşlarda çalışamazlar-
Bakanlar Kurulunca görevlendirme
dışında herhangi bir nedenle bir yıl içinde yıllık izin, hastalık ve mazeret
izinleri hariç bir ay hizmete devam etmeyen Yürütme Kurulu üyeleri
görevlerinden ayrılmış sayılırlar-
f-Yükseköğretim
Kurulunun, asli görevleri ile ilişkileri kesilmeyen üyeleri hariç, diğer
üyeleri, seçim ve göreve devamlarında, kanunlarda öngörülen yaş haddine tabi
değildirler-
Yükseköğretim Kurulunun
Görevleri
Madde 7- Yükseköğretim Kurulunun Görevleri
a)
Yükseköğretim kurumlarının bu Kanunda belirlenen amaç, hedef ve ilkeler
doğrultusunda kurulması, geliştirilmesi, eğitim-öğretim faliyetlerinin
gerçekleştirilmesi ve yükseköğretim alanlannın
ihtiyaç duyduğu öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında
yetiştirilmesi için kısa ve uzun vadeli planlar hazırlamak, üniversiteler
tahsis edilen kaynakların, bu plan ve programlar çerçevesinde etkili bir
biçimde kullanılmasını gözetim ve denetim altında bulundurmak,
b)
Yükseköğretim kurumları arasında bu Kanunda belirlenen amaç, ilke ve hedefler
doğrultusunda birleştirici, bütünleştirici, sürekli, ahenkli ve geliştirici
işbirliği ve kordinasyonu sağlamak,
c)
Üniversite çalışmalarının en verimli düzeyde sürdürülmesi için büyümenin
sınırlarını tespit etmek ve yaz öğretimi, gece öğretimi, ikili öğretim gibi
tedbirler almak,
d)
Devlet kalkınma planlarının ilke ve hedefleri doğrultusunda ve yükseköğretim
planlaması çerçevesi içinde,
(1)
Yeni üniversite kurulmasına ve gerektiğinde birleştirilmesine ilişkin
önerilerini veya görüşlerini Milli Eğitim Bakanlığına sunmak,
(2)
Bir üniversite içinde fakülte, enstitü ve yüksekokul açılmasına,
birleştirilmesi veya kapatılması ile ilgili olarak doğrudan veya
üniversitelerden gelecek önerilere dayalı kararlar almak ve gereği için Milli
Eğitim Bakanlığına sunmak,
Yükseköğretim kurumları içinde bölüm,
anabilim ve anasanat dalları ile uygulama ve
araştırma merkezi açılması, birleştirilmesi veya kapatılması; konservatuvar, meslek yüksekokulu veya destek, hazırlık
okul veya birimleri kurulması ile ilgili olarak doğrudan veya üniversitelerden
gelecek öneriler üzerine karar vermek,
Eğitim-öğretimin aksaması sonucunu
doğuracak olaylar dolayısıyla öğrenime ara verilmesine veya tekrar
başlatılmasına ilişkin olarak üniversitelerden gelecek önerilere göre veya
doğrudan karar verip uygulatmak,
(3)
Bakanlıklar tarafından kurulacak yükseköğretim kurumlarının kuruluş, amaç ve
esaslarını inceleyerek görüşlerini ilgili makama sunmak,
e)
Yükseköğretim kurumlarında eğitim-öğretim programlarının asgari ders saatlerini
ve sürelerini, öğrencilerin yatay ve dikey geçişleriyle
ve yüksekokul mezunlarının bir üst düzeyde öğrenim yapmalarına ilişkin esasları
Üniversitelerarası Kurulun da görüşlerini alarak tespit etmek,
f)
Üniversitelerin ihtiyaçlarını, eğitim-öğretim programlarını, bilim dallarının
niteliklerini, araştırma faaliyetlerini uygulama alanlarını, bina, araç gereç
ve benzeri imkanlar ve öğrenci sayılarını ve diğer ilgili hususları dikkate
alarak; üniversitelerin profesör, doçent ve yardımcı doçent kadrolarını dengeli
bir oranda tespit etmek,
g)
Her yıl üniversitelerin verecekleri faaliyet raporlarını inceleyerek
değerlendirmek; üstün başarı gösterenlerle, yeterli görülmeyenleri tespit etmek
ve gerekli önlemleri almak,
h)
Üniversitelerin her eğitim-öğretim programına kabul edeceği öğrenci sayısı önerilerini
inceleyerek kapasitelerini tespit etmek; insangücü
planlaması, kurumların kapasiteleri ve öğrencilerin ilgi ve yetenekleri
doğrultusunda ortaöğretimdeki yönlendirme esasların da dikkata
alarak öğrencilerin seçilmesi ve kabul edilmesi ile ilgili esasları tespit
etmek,
ı)
Yükseköğretim kurumlarında ve bu kurumlara girişte imkan ve fırsat eşitliği
sağlayacak önlemleri almak,
j)
Her eğitim-öğretim programında öğrencilerden alınacak harca ait ilgili
yükseköğretim kurumlarının önerilerini inceleyerek karara bağlamak,
k)
Yükseköğretim üst kuruluşları ile üniversitelerce hazırlanan bütçeleri tetkik
ve onayladıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığına sunmak,
l)
Rektörlerin disiplin işlemlerini kovuşturmak ve karara bağlamak, öğretim
elemanlarından bu Kanunda öngörülen görevleri yerine getirmekte yetersizliği
görülenler ile bu Kanunda belirlenen yükseköğretimin amaç, ana ilkeleri ve
öngördüğü düzene aykırı harekette bulunanları rektörün önerisi üzerine veya
doğrudan, normal usulüne göre, yükseköğretim kurumları ile ilişiklerini kesmek
veya denenmek üzere başka bir yükseköğretim kurumuna atamak,
m)
Çeşitli bilim ve sanat alanlarında bilimsel milli komiteler ve çalışma grupları
kurmak,
n)
Gerektiğinde yeni kurulan veya gelişmekte olan üniversitelere gelişmiş üniversitelerin
eğitim-öğretim ve eleman yetiştirme alanlarında yapacağı katkıyı
gerçekleştirmek için gelişmiş üniversiteleri görevlendirmek ve bu konudaki
uygulama esaslarını tespit etmek,
o)
Vakıflar tarafından kurulacak yükseköğretim kurumlarının bu kanun hükümlerine
göre açılması hususundaki görüş ve önerilerini Milli Eğitim Bakanlığına sunmak,
bu kurumlara ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmak ve bunları gözetmek,
denetlemek,
p)
Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınmış ön lisans, lisans ve lisans
üstü diplomaların denkliğini tespit etmek,
r) Bu
Kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır-
Yükseköğretim Denetleme
Kurulu
Madde 8-
a-Yükseköğretim
Denetleme Kurulu, Yükseköğretim Kurulu adına üniversiteleri, bağlı birimlerini,
öğretim elemanlarını ve bunların faaliyetlerini gözetim ve denetim altında
bulunduran, Yükseköğretim Kuruluna bağlı bir kuruluştur-
b-Kuruluş
ve İşleyişi:
Yükseköğretim Denetleme Kurulu:
(1)
Yükseköğretim Kurulu tarafından önerilecek beş profesör üyeden,
(2)
Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay tarafından gösterilecek üçer aday arasından
Yükseköğretim Kurulu tarafından seçilip önerilecek birer üyeden,
(3)
Genelkurmay Başkanlığı ve Milli Eğitim Bakanlığınca seçilecek birer üyeden,
Oluşur-
Bu suretle tespit edilen Yükseköğretim
Denetleme Kurulu üyelerinin atanmaları, cari usullere göre yapılır-
Yükseköğretim Denetleme Kurulu Başkanı,
bu kurul üyeleri arasından Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından atanır-
Genelkurmay Başkanlığınca seçilen
üyenin görev süresi iki, diğerlerinin ise altı yıldır-Genelkurmay Başkanlığınca
seçilen üye, diğer özlük hakları saklı kalmak kaydı ile maaşsız izinli
sayılır-Diğer üyelerin kurumları ile ilişikleri kesilir-Kurul üyelerinin yaş
haddi öğretim üyelerinde olduğu gibidir-
Genelkurmay Başkanlığınca seçilenin
dışındaki üyelerin üçte biri her iki yılda bir yenilenir-Süreleri sona eren
üyelerin yeniden seçilmeleri mümkündür-Herhangi bir nedenle üyeliğin normal
süreden önce sona ermesi halinde, eski üyenin kalan süresini tamamlamak üzere aynı
statüde yenisi seçilir-
Kurul üyelerinin ücretleri,
Yükseköğretim Kurulu üyelerine ödenen ücreti geçmeyecek
şekilde Bakanlar Kurulunca tespit edilir-Emekli olarak seçilenlerin emekli
maaşlarının ödenmesine devam edilir-
Yükseköğretim Denetleme Kurulu Üyeleri,
Bakanlar Kurulu ve Yükseköğretim Kurulu tarafından verilen istisnai geçici
görevler dışında hiç bir kamu kuruluşu veya özel kuruluşta ücretli ve ücretsiz
çalışamazlar-Üyelerden geçici görevlendirme dışında herhangi bir nedenle bir
yıl içinde, yıllık izin hariç, toplam üç ay hizmete devam etmeyenler kuruldan
ayrılmış sayılır-
Yükseköğretim Denetleme Kurulu
üyelerinden görev süreleri sona ereceklerin yerine seçimler Eylül ayında
yapılır ve atanan üyeler seçimi izleyen Ocak ayı başında göreve başlarlar-
Yükseköğretim Denetleme
Kurulunun Görevleri
Madde 9-Yükseköğretim Denetleme Kurulunun
Görevleri;
a)
Yükseköğretim Kurumlarında, eğitim-öğretim ve diğer faaliyetlerin bu Kanunda belirtilen
amaca ve ana ilkelere uygunluğunu Yükseköğretim Kurulunca hazırlanacak esaslara
göre ve onun adına denetlemek,
b)
Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından bu Kanunun 53'üncü maddesine göre
istenen soruşturmaları yapmak,
c)
Yükseköğretim Kurulu tarafından bu Kanuna göre verilecek diğer görevleri
yapmaktır-
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme
Merkezi
Madde 10-Kurulu, itleyit
ve görevleri:
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi,
Yükseköğretim Kurulunun tespit ettiği esaslar çerçevesinde yükseköğretim
kurumlarına öğrenci alınması amacıyla sınavları hazırlayan ve yapan, öğrenci
isteklerini de gözönünde tutarak Yükseköğretim
Kurulunun tespit ettiği esaslara göre değerlendiren, öğrenci adaylarının
yükseköğretim kurumlarına yerleştirilmesini sağlayan ve bu faaliyetlerle ilgili
araştırmaları ve diğer hizmetleri yapan Yükseköğretim Kuruluna bağlı bir
kuruluştur-
Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi,
yükseköğretim kurumlarının isteği üzerine yükseköğretim kurumlarına anket,
doçentlik sınavları dahil her düzeyde sınav ve değerlendirme ile öğrenci kayıt
işlemlerini ve yükseköğretim Kurulunca verilecek diğer işleri yapar-
Merkez, bu hizmetleri ücret veya bedel
karşılığı yapar-Toplanan ücret veya bedeller Yükseköğretim Kurulu Öğrenci Seçme
ve Yerleştirme Fonunda toplanır-Fonun ita amiri Yürükseköğretim
Kurulu Başkanıdır-Bu fon öğrenci seçme ve yerleştirme hizmetleri için
kullanılır-Fondan yapılacak harcamalarda ve diğer mali hususlarda döner sermaye
ile ilgili esaslar uygulanır-Fonun yönetim, işletme ve denetim esasları Yükseköğretim
Kurulunca tespit edilir-Her yıl sonunda fondan artan meblağ gelecek yılın fon
hesabına aktarılır-
Üniversitelerarası Kurul
Madde 11:
a-Kuruluş ve İşleyişi;
Üniversitelerarası Kurul, üniversite
rektörleri, Genelkurmay Başkanlığının Silahlı Kuvvetlerden dört yıl için
seçeceği bir profesör ile her üniversite senatosunun o üniversiteden dört yıl
için seçeceği bir profesörden oluşur-
Rektörler, Üniversitelerarası Kurula,
bir yıl süre ile, üniversitelerin Cumhuriyet dönemindeki kuruluş tarihlerine
göre sıra ile başkanlık yaparlar-
Kurul çalışmalarını kolaylaştırmak ve
üniversitelerarasında ve uluslararası yükseköğretim kurumları ile işbirliği
düzenlemek amacı ile sürekli ve geçici birimler ve komisyonlar kurabilir-Bu
birim ve komisyonların teşkil ve çalışma esasları Üniversitelerarası Kurulca
belirlenir-
Kurul, en az yılda iki defa, aksi
kararlaştırılmadıkça başkanın bağlı olduğu üniversitenin bulunduğu şehirde
toplanır ve kurul gündemi önceden Milli Eğitim Bakanlığına, Yükseköğretim Kuruluna
ve kurul üyelerine gönderilir-Milli Eğitim Bakanı ve Yükseköğretim Kurul
Başkanı gerekli gördüğü hallerde Kurulun toplantılarına katılabilir-
b-Görevleri:
Üniversitelerarası Kurul akademik bir
organ olup aşağıdaki görevleri yapar:
(1)
Yükseköğretim planlaması çerçevesinde, üniversitelerin eğitim-öğretim, bilimsel
araştırma ve yayım faaliyetlerini koordine etmek, uygulamaları değerlendirmek,
Yükseköğretim Kuruluna ve üniversitelere önerilerde bulunmak,
(2)
Teşkilat ve kadro yönünden ve Yükseköğretim Kurulu kararları doğrultusunda
üniversitelerin öğretim üyesi ihtiyacını karşılayacak önlemleri teklif etmek,
(3)
Üniversitelerin tümünü ilgilendiren eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım
faaliyetleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak veya görüş bildirmek,
(4)
Aynı veya benzer nitelikteki fakültelerin ya da üniversetelere veya fakültelere bağlı diğer yükseköğretim
kurumlarının eğitim-öğretimine ilişkin ilkeler ve süreler arasında uyum
sağlamak,
(5)
Doktora ile ilgili esasları tespit etmek ve yurt dışında yapılan doktoraları,
doçentlik ve profesörlük ünvanlarını değerlendirmek,
(6)
Doçentlik sınavlarını düzenlemek ve ilgili yönetmelik gereğince doçent
adaylarının yayın ve araştırmalarının değerlendirilmesi ve doçentlik sınavı ile
ilgili esasları tespit etmek ve jürileri seçmek,
(7)
Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır-
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Yükseköğretim Kurumları
Yükseköğretim Kurumlarının
Görevleri
Madde 12-Bu
kanundaki amaç ve ana ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumlarının görevleri;
a-Çağdaş
uygarlık ve eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde, toplumun
ihtiyaçları ve kalkınma planları ilke ve hedeflerine uygun ve ortaöğretime
dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayım ve
danışmanlık yapmak,
b-Kendi
ihtisas gücü maddi kaynaklarını rasyonel, verimli ve ekonomik şekilde
kullanarak, milli eğitim politikası ve kalkınma planları ilke ve hedefleri ile
Yükseköğretim Kurulu tarafından yapılan plan ve programlar doğrultusunda,
ülkenin ihtiyacı olan dallarda ve sayıda insangücü
yetiştirmek,
c-Türk
toplumunun yatam düzeyini yükseltici ve kamu oyunu
aydınlatıcı bilim verilerini söz, yazı ve diğer araçlarla yaymak,
d-Örgün,
yaygın, sürekli ve açık eğitim yoluyla toplumun özellikle sanayileşme ve
tarımda modernleşme alanlarında eğitilmesini sağlamak,
e-Ülkenin
bilimsel, kültürel, sosyal ve ekonomik yönlerde ilerlemesini ve gelişmesini
ilgilendiren sorunlarını, diğer kuruluşlarla işbirliği yaparak, kamu
kuruluşlarına önerilerde bulunmak suretiyle öğretim ve araştırma konusu yapmak,
sonuçlarını toplumun yararına sunmak ve kamu kuruluşlarınca istenecek inceleme
ve araştırmaları sonuçlandırarak düşüncelerini ve önerilerini bildirmek,
f-Eğitim-öğretim
seferberliği için de örgün, yaygın, sürekli ve açık eğitim hizmetini üstlenen
kurumlara katkıda bulunacak önlemleri almak,
g-Yörelerindeki
tarım ve sanayinin gelişmesine ve ihtiyaçlarına uygun meslek elemanlarının
yetişmesine ve bilgilerinin gelişmesine katkıda bulunmak, sanayi, tarım ve
sağlık hizmetleri ile diğer hizmetleri ile hizmetlerde modernleşmeyi, üretimde
artışı sağlayacak çalışma ve programlar yapmak, uygulamak ve yapılanlara
katılmak, bununla ilgili kurumlarla işbirliği yapmak ve çevre sorunlarına çözüm
getirici önerilerde bulunmak,
h-Eğitim
teknolojisini üretmek, geliştirmek, kullanmak, yaygınlaştırmak,
ı-Yükseköğretimin
uygulamalı yapılmasına ait eğitim-öğretim esaslarını geliştirnıek,
döner sermaye işletmelerini kurmak, verimli çalıştırmak ve bu faaliyetlerin
geliştirilmesine ilişkin gerekli düzenlemeleri yapmaktır-
Üniversite Organları
Rektör
Madde 13-
a)
Devlet üniversitelerinde rektör, profesör akademik ünvanına
sahip kişiler arasından görevdeki rektörün çağrısı ile toplanacak üniversite
öğretim üyeleri tarafından seçilecek adaylar arasından Cumhurbaşkanınca
atanır-Rektörün süresi 4 yıldır-Süresi sona erenler aynı yöntemle yeniden
atanabilirler-Ancak iki dönemden fazla rektörlük yapılamaz-Rektör, üniversite
veya yüksek teknoloji enstitüsü tüzelkişiliğini temsil eder-Rektör adayı
seçimleri gizli oyla yapılır-Oy veren her öğretim üyesi oy pusulasına yalnız
bir isim yazabilir-Birinci toplantıda öğretim üyelerinin en az yarısının hazır
bulunması şatttır-Bu sağlanamadığı takdirde toplantı
48 saat ertelenir ve nisap aranmaksızın seçime geçilir-Bu
toplantıda en çok oy alan 6 kişi aday olarak seçilmiş sayılır, bunlardan
Yükseköğretim Kurulu’nun seçeceği üç kişi atanmak üzere Cumhurbaşkanına
sunulur-Vakıflarca kurulan üniversitelerde rektör adaylarının seçimi ve
rektörün atanması ilgili mütevelli heyet tarafından yapılır-
Rektörlerin yaş haddi 67 yaştır-Ancak
rektör olarak atanmış olanlara görev süreleri bitinceye kadar yat haddi
aranmaz-
Rektör, çalışmalarında kendisine yardım
etmek üzere, üniversitesinin aylıklı profesörleri arasından en çok üç kişiyi
rektör yardımcısı olarak seçer-
Ancak, merkezi açıköğretim
yapmakla görevli üniversitelerde, gerekli hallerde rektör tarafından beş rektör
yardımcısı seçilebilir-
Rektör yardımcıları, rektör tarafından
beş yıl için atanır-
Rektör, görevi başında olmadığı zaman
yardımcılarından birisini yerine vekil bırakır-Rektör görevi başından iki
haftadan fazla uzaklaştığında Yükseköğretim Kuruluna bilgi verir-Göreve vekâlet
altı aydan fazla sürerse yeni bir rektör atanır-
b)
Görev, yetki ve sorumlulukları:
(1)
Üniversite kurullarına başkanlık etmek, yükseköğretim üst kuruluşlarının
kararlarını uygulamak, üniversite kurullarının önerilerini inceleyerek karara
bağlamak ve üniversiteye bağlı kuruluşlar arasında düzenli çalışmayı sağlamak,
(2)
Her eğitim-öğretim yılı sonunda ve gerektiğinde üniversitesinin eğitim-öğretim,
bilimsel araştırma ve yayım faaliyetleri hakkında Üniversitelerarası Kurula
bilgi vermek,
(3)
Üniversitenin yatırım programlarını, bütçesini ve kadro ihtiyaçlarını, bağlı
birimlerinin ve üniversite yönetim kurulu ile senatonun görüş ve önerilerini
aldıktan sonra hazırlamak ve Yükseköğretim Kuruluna sunmak,
(4)
Gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli
öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek veya
bunlara yeni görevler vermek,
(5)
Üniversitenin birimleri ve her düzeydeki personeli üzerinde genel gözetim ve
denetim görevini yapmak,
(6)Bu
kanun ile kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır-
Üniversitenin ve bağlı birimlerin
öğretim kapasitesinin rasyonel bir şekilde kullanılmasında ve
geliştirilmesinde, öğrencilere gerekli sosyal hizmetlerin sağlanmasında,
gerektiği zaman güvenlik önlemlerinin alınmasında, eğitim-öğretim,bilimsel
araştırma ve yayım faaliyetlerinin devlet kalkınma plan,ilke ve hedefleri
doğrultusunda planlanıp yürütülmesinde,bilimsel ve idari gözetim ve denetimin
yapılmasında ve bu görevlerin alt birimlere aktarılmasında,takip ve kontrol
edilmesinde ve sonuçlarının alınmasında birinci derecede yetkili ve sorumludur-
Senato
Madde 14-
a)
Kurulut ve itleyiti:
Senato, rektörün batkanlığında, rektör yardımcıları,
dekanlar ve her fakülteden fakülte kurullarınca üç yıl için seçilecek birer
öğretim üyesi ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul müdürlerinden teşekkül
eder-
Senato, her eğitim-öğretim yılı başında
ve sonunda olmak üzere yılda en az iki defa toplanır-
Rektör gerekli gördüğü hallerde
senatoyu toplantıya çağırır-
b)
Görevleri: Senato, Üniversitenin akademik organı olup
aşağıdaki görevleri yapar:
(1)
Üniversitenin eğitim-öğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin
esasları hakkında karar almak,
(2)
Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak
veya görüş bildirmek,
(3)
Rektörün onayından sonra Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giricek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile
ilgili yönetmelikleri hazırlamak,
(4) Üniversitenin
yıllık eğitim-öğretim programını ve takvimini inceleyerek karar bağlamak,
(5)
Bir sınava bağlı olmayan fahri akademik ünvanlar
vermek ve fakülte kurumlarının bu konudaki önerilerini karara bağlamak,
(6)
Fakülte kurulları ile rektörlüğe bağlı enstitü ve yüksekokul kurullarının
kararlarına yapılacak itirazları inceleyerek karara bağlamak,
(7)
Üniversite yönetim kuruluna üye seçmek,
(8)
Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır-
Üniversite Yönetim Kurulu
Madde 15-
a) Kurulut ve itleyiti: Üniversite yönetim kurulu; rektörün
başkanlığında dekanlardan, üniversiteye bağlı değişik öğretim birim ve
alanlarını temsil edecek şekilde senatoca dört yıl için seçilecek üç
profesörden olutur-
Rektör gerektiğinde yönetim kurulunu
toplantıya çağırır-
Rektör yardımcıları oy hakkı olmaksızın
yönetim kurulu toplantılarına katılabilirler-
b)